2026-жылдын 1-октябрынан тартып патент боюнча чет өлкөлүктөрдүн иштегени жөнүндө ИИМге билдирүү тартиби иш берүүчүнүн статусуна жараша болот. Эгер чет өлкөлүк жаран юридикалык жакта иштесе, келишим түзүлгөнү жана бузулганы жөнүндө билдирүүлөрдү уюмдун өзү жөнөтөт. Бул билдирүү жол-жобосун кадрдык көзөмөлдүн бир бөлүгүнө айландырат: келишимди тариздөө гана эмес, маалыматтарды ИИМдин аймактык органына өз убагында берүү да маанилүү.
Өзгөртүү кимдерге тиешелүү жана милдеттер кандай бөлүштүрүлөт
ИИМдин билдирүүсү патенттин негизинде иштеген чет өлкөлүк жарандарга, алар иштеген жеке жактарга жана иш берүүчүлөргө — юридикалык жактарга тиешелүү. Акыркылары үчүн чет өлкөлүк жаран жеке жакта иштеген учурдан айырмаланган ыкма белгиленди: билдирүү жөнөтүү милдети кызматкерге эмес, уюмга жүктөлөт.
Жеке жакта иштеген учурда чет өлкөлүк жаран патент алган күндөн тартып эки айдан кечиктирбестен ИИМдин аймактык органына өзү билдирүүгө тийиш. Юридикалык жак үчүн келишим түзүлгөнү жана бузулганы жөнүндө билдирүүлөрдү жөнөтүү милдети каралган. Ошондуктан кадр кызматы чет өлкөлүк жаранды ишке тарткан тараптын статусун адегенде туура аныкташы керек.
Кайсы кадрдык окуяларга көңүл буруу керек
Юридикалык жак процессти эки окуянын айланасында түзүшү керек: патент боюнча чет өлкөлүк жаран менен келишим түзүү жана аны бузуу. Бул аракеттерди өзүнчө кадрдык формалдуулук катары кароого болбойт: алар жөнүндө маалымат ИИМдин аймактык органына жөнөтүлүшү керек.
Иш жүзүндө бул кадрдык тариздөөнү билдирүү жөнөтүү тартиби менен байланыштыруунун зарылдыгын билдирет. Келишим үчүн жооптуу кызматкер маалыматтарды билдирүү үчүн жооптуу адамга кечиктирбестен берүүгө, ал эми уюм жөнөтүү фактысын каттоого тийиш. Баштапкы билдирүүдө ченемдик документтин реквизиттери жана жол-жобонун кеңири формасы көрсөтүлгөн эмес, ошондуктан тартипти колдонуудан мурда аларды расмий булактан тактап алуу керек.
Үч күндүк мөөнөт: эмне белгилүү жана эмнени тактоо керек
Иш берүүчү үчүн ИИМ үч күндүк мөөнөттү көрсөткөн. Бирок билдирүүдө бул күндөр календардыкпы же жумуш күндөрүбү, ошондой эле эсептөө кайсы окуядан башталышы керектиги түшүндүрүлгөн эмес. Бул эрежелерди өз алдынча толуктап чечмелөөгө болбойт: мындай анык эместик расмий ченемдик документти текшерүүнү талап кылат.
Тактоо алынганга чейин иш берүүчү маалыматтарды кадрдык функция менен билдирүүлөрдү жөнөтүүчү кызматкердин ортосунда берүүнүн ички тартибин алдын ала аныктап алганы пайдалуу. Бул келишимге кол коюлуп же ал токтотулуп калган, бирок жооптуу адам бул тууралуу ИИМ көрсөткөн мөөнөттү сактоого өтө кеч билген кырдаалдын тобокелдигин азайтат.
Жумуштан бошотуудагы тобокелдик жана ички көзөмөлдүн мааниси
ИИМ жумуштан бошотуу жөнүндө билдирүүнү өз убагында бербөөнүн кесепеттерин өзүнчө көрсөтөт: 800 миң рублга чейин айып пул же 90 суткага чейинки мөөнөткө ишти токтото туруу. Билдирүүдө жумуштан бошотуу учурунда билдирүүнү кечиктирүү жөнүндө гана айтылат; расмий түшүндүрмөсүз бул тыянакты башка учурларга жайылтууга болбойт.
Иш берүүчү үчүн бул келишимди бузуу датасы кандай катталарын, ал жөнүндө маалыматты ким аларын жана маалыматтарды жөнөтүүгө ким жооп берерин текшерүүгө негиз болот. Билдирүүнүн статусу жана анын жөнөтүлгөнү ырасталган көзөмөл баскычы пайдалуу. Мындай ыкма процессти башкарууга жана көйгөйдү кадрдык окуя аяктагандан кийин гана аныктап калбоого жардам берет.
Ашыкча үзгүлтүктөрсүз жөнөтүүнү кантип уюштуруу керек
ИИМ иш берүүчүлөр билдирүүлөрдү Мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөр порталы (Госуслуги) аркылуу бере аларын маалымдайт. Бул каналды процессти пландаштырууда эске алууга болот, бирок берилген билдирүүдө техникалык кадамдар, эсептик жазууга коюлуучу талаптар, тиркелүүчү маалыматтардын курамы же жөнөтүүнү ырастоо баяндалган эмес.
Уюм билдирүүлөр үчүн жооптуу адамды дайындап, анын ордуна аткаруучуну аныктап жана ролдорду кадр кызматы менен маалыматтарды жөнөтүүчүнүн ортосунда бөлүштүрүшү керек. Ошондой эле юридикалык жактар үчүн эрежелерди жеке жакта иштеген чет өлкөлүк жаран үчүн каралган тартип менен аралаштырбоо маанилүү: бул жагдайларда билдирүүнү ар башка адамдар берет.
Эмнени текшерүү керек
- Ишке тарткан тарап юридикалык жак экенин, ал эми кызматкер патенттин негизинде иштеп жатканын текшерүү.
- Келишим түзүлгөнү жана бузулганы жөнүндө билдирүүлөрдү кадрдык процесске киргизүү.
- Билдирүүлөрдү жөнөтүү үчүн жооптуу адамды жана анын ордуна аткаруучуну дайындоо.
- ИИМ көрсөткөн үч күндүк мөөнөттү эске алуу.
- Мөөнөттү эсептөө үчүн күндөрдүн түрүн жана баштапкы окуяны расмий ченемдик документ боюнча тактоо.
- Мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөр порталы (Госуслуги) аркылуу билдирүүлөрдү жөнөтүү мүмкүнчүлүгүн текшерүү.
- Билдирүүнүн жөнөтүлгөн фактысын ички көзөмөлдө каттоо.