2026-yil 1-oktabrdan patent asosida chet elliklarning ishlashi haqida IIVni xabardor qilish tartibi ish beruvchining maqomiga bog‘liq bo‘ladi. Agar chet ellik yuridik shaxsda ishlasa, shartnoma tuzilganligi va bekor qilinganligi haqidagi xabarnomalarni tashkilotning o‘zi yuboradi. Bu xabardor qilish jarayonini kadrlar nazoratining bir qismiga aylantiradi: nafaqat shartnomani rasmiylashtirish, balki ma’lumotlarni IIVning hududiy organiga o‘z vaqtida yuborish ham muhim.
O‘zgarish kimga taalluqli va majburiyatlar qanday taqsimlanadi
IIVning xabari patent asosida ishlaydigan chet el fuqarolariga, ular ishlaydigan jismoniy shaxslarga va ish beruvchi — yuridik shaxslarga taalluqli. So‘nggi toifa uchun chet ellik jismoniy shaxsda ishlagan holatdagidan boshqacha yondashuv belgilangan: xabardor qilish majburiyati xodimga emas, balki tashkilotga yuklanadi.
Jismoniy shaxsda ishlaganda chet ellik patentni olganidan keyin ikki oydan kechiktirmay IIVning hududiy organini o‘zi xabardor qilishi kerak. Yuridik shaxs uchun esa shartnoma tuzilganligi va bekor qilinganligi haqida xabarnomalarni yuborish majburiyati nazarda tutilgan. Shu sababli kadrlar xizmati avvalo chet ellikni ishga jalb qilayotgan tomon maqomini to‘g‘ri aniqlashi zarur.
Qaysi kadrlar bilan bog‘liq voqealarga e’tibor qaratish kerak
Yuridik shaxs jarayonni ikkita voqea atrofida tashkil qilishi lozim: chet el fuqarosi bilan patent asosida shartnoma tuzish va shartnomani bekor qilish. Bu harakatlarni alohida kadrlar rasmiyatchiligi sifatida ko‘rib bo‘lmaydi: ular haqidagi ma’lumotlar IIVning hududiy organiga yuborilishi kerak.
Amalda bu kadrlar bilan bog‘liq rasmiylashtirishni xabardor qilish yo‘nalishi bilan bog‘lash zarurligini anglatadi. Shartnoma uchun mas’ul xodim ma’lumotlarni xabarnoma yuborish uchun mas’ul shaxsga kechiktirmasdan topshirishi, tashkilot esa ularning yuborilganligi faktini qayd etishi kerak. Dastlabki xabarda normativ hujjat rekvizitlari va tartibning batafsil shakli keltirilmagan, shuning uchun tartibni qo‘llashdan oldin ularni rasmiy manba bo‘yicha tekshirish lozim.
Uch kunlik muddat: nimalar ma’lum va nimalarni aniqlashtirish kerak
Ish beruvchi uchun IIV uch kunlik muddatni ko‘rsatgan. Biroq xabarda bu kunlar kalendar yoki ish kunlari ekanligi, shuningdek hisoblashni aynan qaysi voqeadan boshlash kerakligi tushuntirilmagan. Ushbu qoidalarni mustaqil ravishda to‘ldirmaslik kerak: bunday noaniqlik rasmiy normativ hujjatni tekshirishni talab qiladi.
Aniqlik kiritilguniga qadar ish beruvchi kadrlar funksiyasi bilan xabarnomalarni yuboradigan xodim o‘rtasida ma’lumot uzatishning ichki tartibini oldindan belgilab olishi foydali. Bu shartnoma allaqachon imzolangan yoki bekor qilingan, ammo mas’ul shaxs IIV tomonidan ko‘rsatilgan muddatga rioya qilish uchun bu haqda juda kech xabar topadigan vaziyat xavfini kamaytiradi.
Ishdan bo‘shatishdagi xavf va ichki nazoratning ahamiyati
IIV ishdan bo‘shatish haqida o‘z vaqtida xabardor qilmaslik oqibatlarini alohida ko‘rsatadi: 800 ming rublgacha jarima yoki faoliyatni 90 sutkagacha to‘xtatib turish. Xabarda aynan ishdan bo‘shatish paytida xabarnomani kechiktirish haqida so‘z yuritilgan; rasmiy tushuntirishsiz bu xulosani boshqa holatlarga tatbiq etmaslik kerak.
Ish beruvchi uchun bu shartnoma bekor qilingan sana qanday qayd etilishi, bu haqda kim ma’lumot olishi va ma’lumotlarni yuborish uchun kim javob berishini tekshirishga sababdir. Xabarnomaning holati va uning yuborilganligi faktini tasdiqlaydigan nazorat bosqichi foydali. Bunday yondashuv muammoni kadrlar bilan bog‘liq voqea yakunlanganidan keyin aniqlash emas, balki jarayonni boshqarishga yordam beradi.
Ortiqcha uzilishlarsiz yuborishni qanday tashkil qilish kerak
IIV ish beruvchilar xabarnomalarni Davlat xizmatlari portali (Госуслуги) orqali yuborishi mumkinligini ma’lum qilmoqda. Bu kanalni jarayonni rejalashtirishda hisobga olish mumkin, biroq taqdim etilgan xabarda texnik qadamlar, akkauntga qo‘yiladigan talablar, ilova qilinadigan ma’lumotlar tarkibi yoki yuborilganlikni tasdiqlash bayon qilinmagan.
Tashkilot xabarnomalar uchun mas’ul shaxsni tayinlashi, zaxira ijrochini belgilashi va kadrlar xizmati bilan ma’lumotlarni yuboradigan shaxs o‘rtasidagi rollarni ajratishi kerak. Shuningdek, yuridik shaxslar uchun qoidalarni jismoniy shaxsda ishlaydigan chet ellik uchun belgilangan tartib bilan aralashtirmaslik muhim: ushbu vaziyatlarda xabarnomani turli shaxslar yuboradi.
Nimalarni tekshirish kerak
- Ishga jalb qilayotgan tomon yuridik shaxs ekanini, xodim esa patent asosida ishlayotganini tekshirish.
- Shartnoma tuzilganligi va bekor qilinganligi haqidagi xabarnomalarni kadrlar jarayoniga kiritish.
- Xabarnomalarni yuborish uchun mas’ul shaxs va zaxira ijrochini tayinlash.
- IIV tomonidan ko‘rsatilgan uch kunlik muddatni hisobga olish.
- Kunlar turi va muddatni hisoblash uchun boshlang‘ich voqeani rasmiy normativ hujjat bo‘yicha tekshirish.
- Xabarnomalarni Davlat xizmatlari portali (Госуслуги) orqali yuborish imkoniyatini tekshirish.
- Ichki nazoratda xabarnomaning yuborilganligi faktini qayd etish.