«Россиянын тирегинин» («Опора России») президенти Александр Калинин «Известия» басылмасына билдиргендей, Россиянын эмгек рыногуна чет өлкөдөн кошумча 2 млн жумушчуну тартуу талап кылынышы мүмкүн. Анын баалоосу боюнча, чет өлкөлүк жумушчу күчүнүн саны болжол менен 6 млн адамдан 4 млн адамга чейин кыскарган. Бул бизнес бирикмесинин позициясы, жаңы квота, программа же иш берүүчүлөрдүн милдети жөнүндө билдирүү эмес.
Эмгек ресурстарын пландаштыруу үчүн бизнестин баалоосу эмне үчүн маанилүү
2 млн адамдын баасы чет өлкөлүк жумушчу күчүнүн агымынын кыскарышынын кесепеттерине карата бизнестин көз карашын чагылдырат. Толтурулбаган бош орундарга ээ компания үчүн бул керектүү персонал автоматтык түрдө пайда болот дегенди билдирбейт. Тескерисинче, тартыштык иш берүүчүлөрдүн талапкерлер үчүн атаандаштыгын күчөтүшү мүмкүн, айрыкча массалык персонал талап кылынган жерлерде.
Курулуш, өндүрүш, логистика, турак жай-коммуналдык чарба (ЖКХ), айыл чарбасы, соода жана тейлөө тармактары өзгөчө сезимтал болушу мүмкүн. Бирок чет өлкөлүк жарандарды тартуу жөнүндө чечимди жалпы рыноктук баалоонун негизинде эмес, өздүк маалыматтардын негизинде кабыл алуу керек: бош орундардын санына, кесиптерге, объекттерге, региондорго жана персонал талап кылынган мезгилге жараша.
Алгач кадр тартыштыгынын булагын аныктоо
Муктаждыкты кыска мөөнөттүү жана кыйла узак мөөнөттүү деп бөлүү пайдалуу. Биринчи учурда компания тартыштык белгилүү бир объектке, сезондук жүккө же нөөмөт графигине байланыштуубу, түшүнүшү маанилүү. Экинчи учурда тартыштык кесиптер боюнча сакталып жатабы жана нөөмөттөрдү кайра бөлүштүрүү, автоматташтыруу же россиялык талапкерлерди тандоо аркылуу аны кыскартууга болобу, баалоо керек.
Мындай талдоо чет өлкөлүк персоналды шашылыш тартипте тариздөөгө жол бербейт. Шашылыш учурда кадр кызматы иштөө үчүн негиздерди, регионду жана кесипти, ошондой эле документтердин колдонуу мөөнөттөрүн текшерүүгө жетишпей калышы мүмкүн. Баштапкы этапта убакытты үнөмдөө иштөө укугунан ажыраган кызматкер менен мамилени токтотуу зарылдыгына алып келиши мүмкүн.
Жумушка алуу тартиби талапкердин жарандыгына жараша болот
Эгер компания чет өлкөлүк жумушчуларды тартууну тандаса, талапкерлерди алдын ала визалуу жана визасыз деп бөлүү керек. Бул топтор үчүн тариздөө тартиби жана документтердин топтому айырмаланат. Визалуу чет өлкөлүк жарандар үчүн, адатта, квоталар, тартууга уруксаттар жана иштөөгө уруксат талап кылынат; визасыздар үчүн иштөө үчүн негиздерди, анын ичинде зарыл болгон жерлерде патентти текшерүү керек.
Иш берүүчү конкреттүү бош орунду региондук жана тармактык чектөөлөрдү эске алуу менен чет өлкөлүк жумушчу менен толтурууга болобу-жокпу да текшериши керек. Рыноктун жумушчуларга болгон жалпы муктаждыгы конкреттүү регионго, ишмердиктин түрүнө, кесипке жана талапкердин документтерине карата колдонуудагы талаптарды жокко чыгарбайт.
Документтерди көзөмөлдөө өндүрүш процессинин бир бөлүгүнө айланат
Жумушка алуу эмгек келишимине кол коюу менен бүтпөйт. Компанияга миграциялык каттоону, патенттерди, иштөөгө уруксаттарды жана башка документтерди көзөмөлдөөнүн түшүнүктүү системасы керек. Мөөнөтү чектелген документтер үчүн жооптуу кызматкерлер жана маалыматтардын актуалдуулугун текшерүү көрсөтүлгөн календарь зарыл.
Кадр кызматы Ички иштер министрлигине (МВД) эмгек келишимдерин түзүү жана токтотуу жөнүндө милдеттүү билдирүүлөрдү берүүгө да даяр болушу керек. Баштапкы билдирүүдө жаңы мөөнөттөр аталган эмес: алар талапкердин статусуна, регионго, квотага болгон зарылдыкка жана уруксат берүү жол-жоболоруна жараша болот. Ошондуктан бизнестин баасына кыскартылган тариздөө үчүн негиз катары таянууга болбойт.
Бюджетке айлык акы гана киргизилбеши керек
Персонал тартыш болгон учурда бош орунду толтуруунун наркы эмгек акыдан гана турбайт. Бюджетке тариздөө, көнүктүрүү, турак жай, транспорт жана кадрдык коштоо чыгымдарын киргизүү керек. Бул муктаждыкты жабуунун ар кандай ыкмаларын салыштырууга жана компания кызматкер иштеген бүткүл мөөнөт ичинде процессти колдоого даярбы-жокпу баалоого мүмкүндүк берет.
Тандоону жана тариздөөнү алдын ала пландабаса, бош орундар узагыраак убакытка толтурулбай калышы мүмкүн, ал эми комплектүүлүктүн төмөндөшү өндүрүмдүүлүккө таасир этет. Документтерди текшербестен жумушка алууну тездетүү аракети айып пул салынуу, ишти токтото туруу жана иштөө укугунан ажыраган кызматкер менен эмгек мамилелерин токтотуу тобокелдигин жаратат. Санкциялардын конкреттүү өлчөмдөрү материалда такталган эмес.
Көп берилүүчү суроолор
Иш берүүчүлөргө 2 млн чет өлкөлүк кызматкер үчүн жаңы квота берилери чынбы?
Жок. 2 млн адам деген баа — бул бизнес-ассоциациянын рыноктун муктаждыгы тууралуу позициясы, жаңы квота, программа же иш берүүчүлөрдүн милдети тууралуу билдирүү эмес.
Кадр тартыштыгынан улам эмне үчүн чет өлкөлүктөрдү жөнөкөйлөтүлгөн тартипте жумушка алууга болбойт?
Рыноктун жалпы муктаждыгы аймакка, ишмердүүлүк түрүнө, кесипке жана талапкердин документтерине коюлган талаптарды жокко чыгарбайт. Визалуу жана визасыз чет өлкөлүктөр үчүн тариздөө тартиби айырмаланат, ал эми иштөөгө укук ар бир талапкер боюнча өзүнчө текшерилиши керек.
Компания чет өлкөлүк кызматкердин айлыгынан тышкары бюджетке эмнелерди киргизиши керек?
Бюджетке тариздөө, ыңгайлаштыруу, турак жай, транспорт жана кадрдык коштоо чыгымдарын киргизүү керек. Бул компания кызматкердин иштөө мөөнөтү бою процессти колдоого даяр экенин баалоого жардам берет.
Чет өлкөлүк кызматкерди шашылыш түрдө тариздесе, кандай тобокелдиктер жаралат?
Кадр кызматы иштөөгө негиздерди, аймакты, кесипти жана документтердин жарактуулук мөөнөттөрүн текшерүүгө жетишпей калышы мүмкүн. Бул айып пул салынуу, ишмердүүлүктүн токтотулушу жана кызматкер иштөөгө укугун жоготсо, эмгек мамилелеринин токтотулушу тобокелдигин жаратат.
Эмнени текшерүү керек
- 3–12 айга болгон муктаждыктын болжолун түзүңүз: жумушчулардын санын, кесиптерди, объекттерди жана региондорду көрсөтүңүз.
- Бош орундардын бир бөлүгүн россиялык талапкерлер, автоматташтыруу же нөөмөттөрдү өзгөртүү аркылуу жабууга болобу, текшериңиз.
- Зарыл болгон ишмердиктин түрлөрү жана региондор боюнча чет өлкөлүк жумушчуларды жумушка алууга уруксат бар-жогун аныктаңыз.
- Тариздөө башталганга чейин талапкерлерди визалуу жана визасыз деп бөлүңүз.
- Ар бир талапкердин конкреттүү кесип боюнча жана конкреттүү региондо иштөө укугун текшериңиз.
- Миграциялык каттоону, патенттерди, иштөөгө уруксаттарды жана башка документтерди көзөмөлдөө календарын түзүңүз.
- Келишимдерди түзүү жана токтотуу жөнүндө Ички иштер министрлигине (МВД) билдирүүлөр үчүн жооптуу адамдарды дайындаңыз.
- Тариздөөгө, көнүктүрүүгө, турак жайга, транспортко жана кадрдык коштоого кеткен чыгымдарды бюджетке киргизиңиз.